Protsessor tanlash: Intel yoki AMD, soket va F harfi

Kompyuter yig’ishga kirishgan odam birinchi savolni protsessordan boshlaydi: Intel yoki AMD? Aslida bu savol ikkinchi o’rinda turadi, chunki protsessorni ona plataning soketi tanlaydi, siz emas. Dona katalogida 52 ta protsessor bor — eng arzoni 576 000 so’m, eng qimmati 8 928 000 so’m — va ular orasidan to’g’ri modelni topish uchun uch narsani bilish yetarli.

Protsessor nimaga ta’sir qiladi

Protsessor tizimning hisoblash qismini bajaradi: dastur ochilishi, arxiv yoyilishi, videoning kodlanishi, o’yindagi kadr chastotasining pastki chegarasi. Lekin u hamma narsani hal qilmaydi. Brauzer ko’p oyna bilan sekinlashsa, muammo ko’pincha operativ xotirada; o’yinda kadrlar yetmasa, birinchi navbatda videokartaga qaraladi.

Shuning uchun tartib shunday: avval o’zingizga kerakli ish turini aniqlang, keyin shu ishga yetadigan protsessorni oling va qolgan pulni xotira bilan diskka sarflang. Ofis va o’quv ishlari uchun to’rt yadroli i3 hali ham yetadi, montaj va 3D uchun esa yadro soni ko’p model kerak bo’ladi.

Soket — birinchi tekshiriladigan narsa

Soket bu protsessorning ona platadagi uyasi. Intel’ning katalogdagi modellari uchta soketga tarqalgan: eski i3-9100 uchun LGA1151, ko’pchilik 12, 13 va 14-avlod uchun LGA1700, yangi Core Ultra qatori uchun LGA 1851. AMD tomonida ikki soket bor: 5000-qatori AM4 da, 7000 va 9000-qatori AM5 da ishlaydi.

Bu raqamlar bir-biriga mos kelmaydi. LGA1700 protsessorini LGA 1851 platasiga qo’yish mumkin emas, AM4 protsessori AM5 plataga tushmaydi. Agar mavjud kompyuterni yangilayotgan bo’lsangiz, ona plata modelini yozib oling va faqat shu soketga mos protsessorlarni ko’rib chiqing. Yangi tizim yig’ayotgan bo’lsangiz, protsessor bilan plata va xotira turini bir vaqtda tanlaysiz: AM5 va LGA 1851 faqat DDR5 bilan ishlaydi.

F, K va X3D harflari nimani bildiradi

Katalogdagi nomlar oxiridagi harflar bo’sh bezak emas.

Harf	Ma’nosi
F (Intel)	ichki grafika yo’q, videokarta majburiy
K (Intel)	chastotasi ochilgan, overclock uchun
KF (Intel)	ochilgan, lekin ichki grafikasiz
X (AMD)	yuqori chastotali versiya
X3D (AMD)	katta keshli, o’yin uchun mo’ljallangan

Amaliy ma’nosi shunday: F modellari arzonroq, chunki ularda ichki grafika yo’q. Videokarta olayotgan bo’lsangiz, F versiyasini olib pul tejash to’g’ri qaror. Videokarta olmasangiz, F harfsiz modelni tanlash kerak, aks holda kompyuter monitorga tasvir chiqarmaydi.

OEM nima degani

Katalogdagi ko’p protsessor nomida OEM yozilgan. Bu qadoq turini bildiradi: protsessor quti va sovutgichsiz keladi. Ya’ni OEM model olsangiz, sovutgichni alohida hisoblashingiz kerak. BOX versiyasi qutida va ba’zan zavod sovutgichi bilan keladi. Narx solishtirganda buni yodda tuting, chunki OEM arzonroq ko’rinadi, lekin to’liq to’plam narxi boshqacha chiqadi.

Real narxlar (Dona, 2026-yil sentabr)

Narxlar 2026-yil 11-sentabr holatiga ko’ra ilova katalogidan olingan. Sotuvchi narxni istalgan vaqt o’zgartirishi mumkin, joriy narx va mavjudlik ilovada mahsulot sahifasida ko’rsatiladi.

• Intel Core i3-9100 — 4 yadro, LGA1151, eski platformani yangilash uchun — 576 000 so’m.
• AMD Ryzen 5 Cezanne 5500 — 6 yadro/12 ip, AM4 — 1 224 000 so’m.
• Intel Core i3-12100F — 4 yadro, LGA1700, grafikasiz — 1 396 800 so’m.
• Intel Core i5-12400F — LGA1700, 6 yadro — 1 814 400 so’m. Byudjet o’yin tizimining asosi.
• Intel Core i5-14400F — LGA1700, 10 yadro — 2 001 600 so’m.
• AMD Ryzen 5 7600X Raphael — 6 yadro/12 ip, AM5, DDR5 — 2 232 000 so’m.
• Intel Core i5-13500 — 14 yadro, ichki grafikasi bor — 3 124 800 so’m.
• AMD Ryzen 7 7800X3D — 8 yadro/16 ip, katta kesh, o’yin uchun — 3 888 000 so’m.
• Intel Core i7-14700F — 20 yadro, montaj va render uchun — 4 132 800 so’m.

Xotira turini protsessor bilan birga tanlash kerak: mos modullar operativ xotira bo’limida, qaysi turi kerakligini esa RAM tanlash qo’llanmasida yozib chiqqanmiz.

Nega protsessorni jonli efirda olish qulay

Protsessor qutisidan ko’rinmaydigan mahsulot, lekin efirda ikki narsa hal bo’ladi. Birinchisi, sotuvchi mahsulotni kameraga yaqin olib boradi va siz nomdagi to’liq indeksni — masalan 12400F emas, 12400 ekanini — o’z ko’zingiz bilan o’qiysiz. Ikkinchisi, siz chatda ona plata modelingizni yozib, soket mos kelishini savdo paytida so’raysiz. Bu buyurtmadan keyin “mos kelmadi” degan holatni oldini oladi. Efirga kirishdan oldin ona plata modeli, xotira turi va videokartangiz bor-yo’qligini yozib qo’ying.

Tez-tez so’raladigan savollar

Intel yoki AMD — qaysi biri yaxshiroq? Bir xil narx oralig’ida ikkalasi ham yaqin natija beradi. Tanlov ko’pincha soketga bog’liq: AM4 platangiz bo’lsa Ryzen 5000, LGA1700 bo’lsa 12-14-avlod Intel eng arzon yechim bo’ladi.

F modeli arzon, uni olsam bo’ladimi? Videokartangiz bo’lsa, ha, bu to’g’ri tejash. Videokarta bo’lmasa, kompyuter ekranga hech narsa chiqarmaydi.

Yadro soni ko’p bo’lsa o’yin yaxshi ishlaydimi? Emas. O’yinlar oz sonli yadroni yuqori chastotada ishlatadi, shuning uchun 6 yadroli i5 yoki X3D modeli 20 yadroli protsessordan kam farq qilmaydi. Ko’p yadro montaj va renderda foyda beradi.

Protsessorni yorlig’i bilan ko’rib olish uchun Dona ilovasini yuklab oling.